Potencjały wywołane (evoked potentials, EV), to jedno z badań neurofizjologicznych, wykonywanych w neurologii. Pierwsze potencjały zarejestrowano w latach 40 XX wieku.
Bada się odpowiedź mózgu na zadane bodźce:
– bodziec słuchowy (BAEP-Brain Auditory EP),
– wzrokowy (VEP– VISUAL EP),
– somatosensoryczny (SSEP-Somatosensory EP),
– ruchowe- (MEP-po stymulacji magnetycznej-Motor EP).
Mają one szczególne znaczenie, zwłaszcza VEP, w diagnostyce stwardnienia rozsianego (sclerosis multiplex – SM).
Badanie VEP to zapis elektrycznej aktywności kory mózgowej, kory wzrokowej po stymulacji oka bodźcem świetlnym. Każde oko badane jest oddzielnie.
Pacjent jest w pozycji siedzącej, przed monitorem, na którym wyświetlają się bodźce wzrokowe w postaci czarno-białej szachownicy.
Każda pracownia wypracowuje swoje własne standardy, do których porównuje się otrzymany wynik badania.
W ocenie VEP bierze się pod uwagę latencję załamka P100, amplitudę oraz kształt odpowiedzi. Te potencjały najczęściej ulegają zmianie w SM, ze względu na częstość zajęcia w procesie chorobowym nerwu drugiego, czyli nerwu wzrokowego. Częstość zmian sięga około 90%.
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowane pacjenta.
Jeżeli badany ma wadę wzroku, to musi być ona skorygowana okularami, aby dobrze widział szachownicę, nie powinno się przed badaniem stosować kropli rozszerzających źrenice.
Wskazaniem do badania jest:
– stwardnienie rozsiane,
– podejrzenie psychogennych zaburzeń widzenia,
– w ocenie rozwoju narządu wzroku u dzieci.
Najczęstszą zmianą jest wydłużenie latencji załamka P100, zmiana kształtu załamka i obniżenie jego amplitudy.
Upośledzenie widzenia występuje zarówno w SM jak i w depresji czy lęku.
Nie ma przeciwskazań do wykonania badania potencjałów.
Potencjały słuchowe BAEP, wywołane z pnia mózgu pozwalają na ocenę nerwu słuchowego i pnia mózgu. Częstość zmian to około 30 %, czasem pojawiają się bez zajęcia pnia mózgu.
SSEP to potencjały wywołane drażnieniem bodźcem elektrycznym nerwu obwodowego i badania odpowiedzi znad kory czuciowej. Bodziec wędruje do kory sznurami tylnymi. Najbardziej czuły jest czas odpowiedzi, czyli ośrodkowy czas odpowiedzi) CCT-Central Condition Time).
Częstość nieprawidłowych odpowiedzi to około 80% i uzależniona jest od występowania, lub nie występowania objawów czuciowych.
SSEP wskazują czasem na obecność plak w odcinku szyjnym rdzenia kręgowego.
Ruchowe potencjały wywołane MEP, jeszcze słabo rozpowszechnione, to odpowiedź na drażnienie nieinwazyjne okolicy kory i rdzenia, ocenia się drogi piramidowe oraz czas ruchowego przewodzenia ośrodkowego (CMCT-Central Motor Condition Time).
Ponieważ badanie wymaga wkłucia elektrody, powikłaniem może być krwiak w miejscu wkłucia, zakażenie miejscowe.
Jest to jednak niezwykle rzadka sytuacja, bo używane są jednorazowe elektrody wyrzucane zaraz po badaniu.
