AFAZJA I INNE RODZAJE ZABURZEŃ MOWY

Zaburzenia mowy mogą mieć różne przyczyny: anatomiczne, biologiczne, a także psychologiczne. Otępienie czołowo-skroniowe może objawiać się zaburzeniami typu afazji. W jakich jeszcze innych sytuacjach mogą być obecne zaburzenia mowy?

Czynniki neurologiczne:

• Uszkodzenia mózgu: Urazy głowy, udary mózgu, zarówno krwotoczne jak i niedokrwienne,  guzy mózgu.
• Zaburzenia neurologiczne: Choroby neurologiczne, takie jak SM(stwardnienie rozsiane), choroba Parkinsona czy zespół Aspergera, 

Czynniki genetyczne:
Wrodzone zaburzenia: trudności w artykulacji, rozumieniu lub komunikacji społecznej.

Czynniki rozwojowe:

• Wpływ środowiska: brak stymulacji językowej ( mówienie, czytanie) lub niedostateczna interakcja z opiekunami w młodym wieku może wpłynąć na słaby rozwój mowy.
• Zaburzenia neurologiczne w dzieciństwie: np. epilepsja, uraz okołoporodowy.

Czynniki emocjonalne i psychologiczne:

• Jąkanie się: trauma emocjonalna,  zwłaszcza u dzieci.
• Zaburzenia psychiczne: osoby te  mogą doświadczać trudności w wyrażaniu myśli w sposób zrozumiały.

Czynniki anatomiczne:

• Wrodzone lub nabyte  wady anatomiczne: nieprawidłowości  jamy ustnej, języka, gardła, krtani.

Zaburzenia rozwoju:

• Autyzm: trudności w komunikacji werbalnej i niewerbalnej.

Jak mogą wyglądać zaburzenia mowy?

Istnieje wiele różnych rodzajów zaburzeń mowy, które mogą wpływać na zdolność osoby do poprawnego wypowiadania, rozumienia lub komunikowania się. Niektóre z najważniejszych rodzajów zaburzeń mowy to:

1. Zaburzenia artykulacyjne:
   • Dyslalia: trudności w artykulacji dźwięków mowy, co może prowadzić do błędów wymowy.
   • Dysartria, anartria: zaburzenie kontroli mięśni odpowiedzialnych za artykulację, co może prowadzić do mowy niezrozumiałej lub trudnej do zrozumienia.

2. Zaburzenia płynności mowy:
   • Jąkanie: przerwanie płynności mowy poprzez powtarzanie dźwięków, sylab lub wyrazów, czasami z towarzyszącym napięciem emocjonalnym.
   • Migotanie: przerwanie płynności mowy poprzez wtrącanie się długich pauz, które mogą utrudniać zrozumienie.
3. Zaburzenia fonologiczne:
   
4. Dyslalia: zaburzenie związane z nieprawidłowym wykształceniem systemu fonologicznego, prowadzące do trudności w rozpoznawaniu i produkcji dźwięków mowy. 
   
5. Zaburzenia głosu:
   • Dysfonia: zaburzenia jakości głosu, które mogą powodować chrapanie, szorstkość lub nieprawidłowe modulacje.
   • Afonia – bezgłos np. w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych.

6. Zaburzenia mowy typu afazji:
   • Afazja: zaburzenie wynikające z uszkodzenia mózgu, które wpływa na zdolność do rozumienia lub używania języka.

Może być ruchowa (trudność w wypowiadaniu), czuciowa ( nierozumienie mowy) lub mieszana.

7. Agrafia: zaburzenie polegające na utracie zdolności do pisania.
   
8. Aleksja: zaburzenie polegające na utracie zdolności do czytania.
   
9. Akalkulia: zaburzenie umiejętności liczenia.
   
10. Apraksja mowy: zaburzenie, w którym osoba ma trudności z planowaniem i kontrolowaniem ruchów potrzebnych do mówienia, mimo zachowanego zdolności do zrozumienia i artykulacji. 
    
11. Zaburzenia mowy w organicznych schorzeniach mózgu:
    • Mowa skandowana- w uszkodzeniu móżdżku.
    • Mowa zacichająca – w chorobie Parkinsona.
    • Echolalia-np. w autyzmie, polega na powtarzaniu usłyszanych słów.
    • Koprolalia- zaburzenie psychiczne, niekontrolowana potrzeba wypowiadania wulgaryzmów. Występuje w  psychozie alkoholowej, zespole Tourettea, schizofrenii.

Jak widać zaburzeń mowy i powodów ich występowania jest bardzo wiele.

W zależności od przyczyny wymagają pomocy lekarza (neurologa, laryngologa, psychiatry), lub psychologa i  logopedy.