USZKODZENIE NERWU TWARZOWEGO

Uszkodzenie nerwu twarzowego to dość częsty objaw, skutkujący asymetrią części twarzy.

Dlaczego?

Nerw twarzowy to VII nerw czaszkowy (nervus facialis), będący nerwem mieszanym, ale w przewadze jest to nerw ruchowy.

Unerwia ruchowo połowę twarzy, ale odpowiada także za smak na przedniej części języka (2/3 języka).

Odpowiada więc za marszczenie połowy czoła, zaciskanie oka, szczerzenie zębów, uśmiechanie się.

Z punktu widzenia klinicznego najważniejsze jest odróżnienie porażenia nerwu typu obwodowego od porażenia ośrodkowego.

Różne są ich przyczyny, różna jest diagnostyka i różne jest leczenie.

Uszkodzenie obwodowe

Uszkodzenie obwodowe, to porażenie połowy twarzy, czyli:

-Niemożność marszczenia połowy czoła, 

-Niemożność unoszenia brwi po stronie uszkodzenia,

-Niedomykanie oka po tej stronie, z często obecnym objawem Bella, czyli widocznym rąbkiem białkówki i widocznym ruchem gałki ocznej ku górze, przy próbie jego zamknięcia,

-Objaw „sign de cils” – objaw rzęskowy- to asymetria widoczności rzęs obydwu oczu,

–Objaw łez krokodylich, występujący u około 30 % pacjentów,

-Wygładzenie fałdu nosowo-wargowego,

-Opadnięty kącik ust po stronie uszkodzenia,

-Niemożność uśmiechania się i szczerzenia zębów po stronie uszkodzenia,

-Asymetria napięcia mięśnia szerokiego szyi przy wysuwaniu żuchwy do przodu.

Objawy w tego typu porażeniu są widoczne po stronie uszkodzonego nerwu.

Porażenie obwodowe często występuje dość nagle:

-często przy przewianiu, 

-w przeciągu, 

-w klimatyzowanym pomieszczeniu, 

-po zmarznięciu, 

-czy w przebiegu infekcji.

Związane to jest z tym, że fragment nerwu VII przebiega w uchu wewnętrznym i w dość wąskim kanale nerwu VII.

Samoistne uszkodzenie obwodowe występuje u około 30/ 100 000 osób.

Przyczyn upatruje się też w: 

-Zakażeniu wirusem opryszczki zwykłej,

 -W reakcji alergicznej, 

-W skurczu naczyń po oziębieniu.

Przyczyny wtórne to: 

-Niedoczynność tarczycy,

-Cukrzyca,

-Borelioza,

-Półpasiec,

-Urazy kości skroniowej.

Uszkodzenie ośrodkowe.

Różni się od obwodowego tym, że uszkodzenie jest w wyższym piętrze układu nerwowego, tzn. na drodze korowo-opuszkowej.

Objawy w tym przypadku są po stronie przeciwnej do miejsca uszkodzenia.

Uszkodzenie ośrodkowe nerwu VII towarzyszy często udarowi torebkowemu, powstałego na skutek niedrożności tętnicy środkowej mózgu i dysfunkcji struktur w torebce wewnętrznej.

Objawy udaru torebkowego to:

-Porażenie lub niedowład połowy ciała (uszkodzenie dróg piramidowych),

-Niedoczulica połowicza (uszkodzenie dróg czuciowych),

-Porażenie ośrodkowe nerwu VII,

-Porażenie lub niedowład nerwu XII -nerw podjęzykowy (zbaczanie języka przy wysuwaniu)

-Niedowidzenie połowicze (uszkodzenie pasma wzrokowego).

Udar torebkowy to najczystsza przyczyna ośrodkowego uszkodzenia nerwu VII. 

Inne przyczyny to zwykle: 

-Guz mózgu,

-Krwotok mózgowy,

-Stwardnienie rozsiane.

Rozpoznanie

Uszkodzenie nerwu VII jest łatwo rozpoznawalne nawet przez samego pacjenta lub jego otoczenia, poprzez widoczną asymetrię twarzy, poparte zostaje lekarskim badaniem fizykalnym. 

Porażenie obwodowe nie wymaga dalszych badań diagnostycznych. Diagnostyka wymaga badań obrazowych, laboratoryjnych, czasem konsultacji specjalistycznych.

Odwrotnie jest przy ośrodkowym porażeniu, wtedy niezbędna jest dokładna diagnostyka, często hospitalizacja  i ustalenie powodu porażenia.

Leczenie

Leczenie ośrodkowego uszkodzenia nerwu VII– to leczenie choroby, będącej przyczyną uszkodzenia nerwu.

Leczenie obwodowego porażenia nerwu VII.

Ważny jest czas podjęcia leczenia.

W początkowej fazie stosuje się:

-Sterydy (Metypred, Encorton, Dexamethason), zmniejszające obrzęk, stan zapalny, działający p/alergicznie, poprawę uzyskuje się już po kilku dniach.

-Witaminy z grupy B (np. Neurovit),

-Nawilżanie oka po stronie uszkodzenia,

-Przebywanie w temperaturze pokojowej,

-Masaże połowy twarzy, 

-Elektrostymulacje,

-Nagrzewania,

-Gimnastyka mięśni twarzy (marszczenie czoła, szerokie otwieranie i zamykanie oczu, rozciąganie ust, ściskanie ust do gwizdania, uśmiechanie się itp.

Stosuje się też laseroterapię, magnetoterapie, ultradźwięki.

Porażenie obwodowe zwykle mija bez śladu, niemniej są przypadki, że ma charakter nawracający.