Bardzo dużo się mówi i pisze o substancjach pomocniczych w pożywieniu.
A w lekach?
Czy też są stosowane?
W jakim celu?
Czy są niebezpieczne dla układu nerwowego?
To sytuacja podobna – jak w pożywieniu.
Jeżeli zjemy przetworzone mocno produkty, mające najwięcej szkodliwych substancji raz na jakiś czas, to nie będzie żadnych konsekwencji.
Podobnie z lekami.
Stosowane rzadko -będzie ok.
Niestety leki p/bólowe są nadużywane. Ich sprzedaż rośnie z roku na rok.
10–12% populacji dorosłych może regularnie lub okazjonalnie przyjmować analgetyki przepisane przez lekarza. A leki p/bólowe bez recepty?
Spożycie takich preparatów też nieustannie rośnie.
Czy mamy tego świadomość ile substancji pomocniczych znajduje się w lekach?
Tabletka przeciwbólowa to nie tylko jedna substancja, ale cała mała receptura chemiczna – i nie wszystko w niej jest dla mózgu obojętne.
Trzeba zadbać o kolor tabletki, o konsystencję, o to aby się nie rozpadała, o smak itp.
Zwykle 5–15 substancji pomocniczych w jednym preparacie, czasem więcej (zwłaszcza tabletki powlekane, musujące, syropy).
Przykłady?
Najczęściej stosowane leki p/bólowe:
Paracetamol (tabletka powlekana)- zwykle 8–14 substancji pomocniczych,
Ibuprofen-zwykle 10–18 substancji pomocniczych,
Kwas acetylosalicylowy (ASA)-popularna aspiryna-zwykle 6–12 substancji pomocniczych,
Formy musujące, kapsułki miękkie, syropy mają ich więcej niż zwykłe tabletki.
Najczęstsze substancje pomocnicze
- Wypełniacze- nadają objętość tabletce.
Np.:
-laktoza,
-celuloza mikrokrystaliczna,
-skrobia.
Na układ nerwowy może nie mają dużego wpływu ale nietolerancja laktozy to: objawy jelitowe, wtórnie zmęczenie, rozdrażnienie.
- Substancje wiążące i rozpadające- tabletka się nie kruszy, ale rozpada w żołądku
- Substancje poślizgowe- ułatwiają produkcję tabletki.
-stearynian magnezu,
-talk.
- Substancje powlekające- ochrona żołądka, wygląd.
Np.: dwutlenek tytanu
W/w składniki nie mają bezpośredniego wpływu na układ nerwowy.
Substancje pomocnicze, które MOGĄ wpływać na układ nerwowy
- Kofeina – (często stosowana w lekach „na ból głowy”).
Działanie:
-pobudzenie OUN,
-zmniejsza senność,
-może nasilać lęk, drżenie, bezsenność.
Klinicznie istotne u:
-osób starszych,
-pacjentów z lękiem,
-chorych z zaburzeniami snu.
- Etanol- (syropy, krople).
Działanie:
-depresja OUN,
-senność,
-zawroty głowy.
Szczególnie niebezpieczny u:
-dzieci,
-osób starszych,
-pacjentów z chorobami neurologicznymi.
- Glikol propylenowy- (częsty w płynach).
Może powodować:
-senność,
-bóle głowy,
-dezorientację (przy dużych dawkach).
Barwniki (rzadziej)
Np.:
-żółcień chinolinowa,
-tartrazyna.
U wrażliwych osób może powodować:
-bóle głowy,
-drażliwość,
-reakcje pseudoalergiczne.
Podsumowanie
– U większości zdrowych osób substancje pomocnicze są obojętne dla OUN.
– U pacjentów:
-w podeszłym wieku,
-z chorobami neurodegeneracyjnymi,
-z zaburzeniami snu, lękiem, migreną,
-przy polipragmazji,
mogą nasilać objawy neurologiczne, choć rzadko są identyfikowane jako przyczyna.
Wszystko to zaczyna mieć większego znaczenia, gdy stosowana jest polipragmazja.
Wtedy efekt może się kumulować i stanowić pewne niebezpieczeństwo.
Co więc robić?
-zapobiegać,
-dbać o zdrowie,
-unikać i ograniczać leki.
Stosować tylko te leki, które są niezbędne.
A suplementy? Jak tu wygląda sytuacja?
O tym wkrótce.
