Zimne stopy i zimne dłonie są dość częstymi objawami, które bywają naturalne w określonych sytuacjach i nie budzą zaniepokojenia. Mogą pojawiać się w trakcie przebywania w zimnych pomieszczeniach, po spacerach zimą, kiedy nie mieliśmy założonych rękawiczek, po przemarznięciu. Spowodowane są naturalną reakcją obronną organizmu, polegającą na obkurczeniu się naczyń krwionośnych i stąd powstaje niedokrwienie. Po rozgrzaniu, temperatura dłoni wraca do normy i ocieplenie poprawia się.
Nierzadko jednak jest to powód zgłoszenia się do lekarza, bo problem potrafi być dokuczliwy.
Zimne dłonie i stopy są jednym z objawów silnego stresu, np. przed ważnym egzaminem.
Towarzyszyć im mogą wtedy inne objawy zdenerwowania, takie jak przyspieszony oddech czy zaciskanie w gardle (globus histericus). Po ustąpieniu powodu, czyli stresu, objawy znikają.
Zimne dłonie i stopy pojawiają się też w przebiegu chorób ogólnoustrojowych:
– cukrzycy,
– miażdżycy,
– anemii,
gdyż te choroby powodują zmiany w naczyniach krwionośnych tzw.angiopatie naczyniowe, skutkujące gorszym krążeniem i ukrwieniem.
Gdy towarzyszą temu inne objawy, np. blednięcie, zasinienie, potrzebne będą dodatkowe badania.
Jedną z chorób polegają na zblednięciu, zasinieniu, a następnie zaczerwienieniu palców dłoni lub stóp, jest choroba Raynauda, obecnie raczej zwana objawem Raunauda (pierwotnym lub wtórnym).
Objawy występują na skutek zaburzonej reakcji naczyniowej – skurczu z następowym silnym rozkurczem małych tętniczych naczyń krwionośnych.
Choroba opisana została przez francuskiego lekarza Mauricea Raynauda w XIX wieku.
Wtórny objaw Raynauda może występować w przebiegu:
– schorzeń autoimmunologicznych,
– chorób tarczycy,
– narażenia na wibracje,
– zaburzeń hematologicznych,
– zatruć,
– chorób kręgosłupa szyjnego.
Objaw Raynauda częściej występuje zwłaszcza w chłodnej strefie klimatycznej u kobiet (do 20%), u mężczyzn to około 10%.
Pojawia się przy narażeniu na niską temperaturę lub nagłym jej obniżeniu. Można zaobserwować wyraźną granicę pomiędzy zblednięciem a zdrową skórą, zarówno dłoni jak i stóp. Po ogrzaniu czasem pojawia się przejściowe zaczerwienienie.
Diagnostyka
Badaniem pozwalającym rozpoznać objawy jest kapilaroskopia, czyli ocena drobnych naczyń krwionośnych pod mikroskopem.
Konieczne też jest wykonanie badań laboratoryjnych w celu wykluczenia wtórych objawów.
Leczenie
Objaw Raynauda z reguły utrzymuje się przez całe życie, zależnym od trybu życia (stres, wibracje, narażenie na zimno, zmiany kręgosłupowe).
Nie ma swoistego sposobu leczenia tych objawów, nie można też więc mówić wyleczeniu. Natomiast stopień ich nasilenia się zmienia się i możliwe są długotrwałe, samoistne remisje.
W przypadku ustalenia przyczyny i rozpoznania wtórego zespołu objawów, leczenie polega na leczeniu choroby podstawowej (np. cukrzycy, miażdżycy).
W przypadku objawów pierwotnych, należy unikać czynników prowokujących, czyli oziębiania, dużych i nagłych różnic temperatury, stresu.
Długotrwałe występowanie objawów, czyli niedokrwienne dystalnych części ciała, może w konsekwencji powodować występowanie zmian troficznych i trudno gojących się ranek. To poważne powikłanie wymagające długiego leczenia.
Leczenie objawowe, zarówno pierwotnego jak wtórnego zespołu objawów, polega stosowaniu na dłonie i stopy maści rozgrzewających, leków poprawiających krążenie obwodowe, masaży, gimnastyki czynnej dłoni i stóp i aktywności fizycznej.
Kolejny przykład na to, że ruch to zdrowie.
