DRŻENIE

Drżenie to jeden z głównych objawów choroby Parkinsona (PD), ale sama obecność drżenia absolutnie nie upoważnia do jej rozpoznania. Niestety, dość często spotykam pacjentów, u których pochopnie rozpoznano tę chorobę. Stosują oni leki, zalecane w chorobie Parkinsona, które w drżeniu samoistnym nie są skuteczne.

CO TO JEST DRŻENIE?

Drżenie, czyli tremor, to rytmiczne, mniej lub bardziej regularne ruchy, najczęściej o niewielkiej amplitudzie i z różną częstotliwością. Dotyczą najczęściej kończyn górnych, zwłaszcza dłoni, ale mogą dotyczyć innych części ciała – języka czy też głowy.

DRŻENIE FIZJOLOGICZNE

Drżenie może występować też u osób zdrowych, czyli być fizjologiczne. Pojawia się w stresie, przy wzruszeniu emocjonalnym, po dużym wysiłku fizycznym, czasem po silnym zdenerwowaniu czy niewyspaniu. Nie występuje u wszystkich. To, czy wstępuje, zależy od osobniczej predyspozycji i wrażliwości emocjonalnej.

Drżenie może być spowodowane wieloma czynnikami i występować u osób:

• nadużywających alkoholu,
• po spożyciu dużej ilości kofeiny, nikotyny,
• po spożyciu preparatów energetyzujących.

Może występować po stosowaniu niektórych leków, takich jak:

• sterydy,
• leki przeciwdepresyjne,
• preparaty hormonów tarczycy,
• teofilina,
• lit,
• leki hipoglikemizujące – obniżające poziom cukru,
• przeciwpadaczkowe,
• neuroleptyki.

Z tego typu drżeniem dość łatwo sobie poradzić. Wystarczy ustalić czynnik wywołujący, czyli zebrać dokładny wywiad od pacjenta, następnie wyeliminować ten czynnik i objawy ustąpią.

Drżenie może występować u ludzi w każdym wieku. U młodych przyczyną jest najczęściej właśnie stan emocjonalny. Drżenie powiek i dłoni występuje często, jako objaw dystonii wegetatywnej i nerwicy. Może towarzyszyć innym objawom nerwicy, takim jakim jak potliwość dłoni i stóp, żywy dermografizm (nadwrażliwość skóry na bodźce dotykowe). Jak sprawdzić dermografizm? Bada się go w ten sposób, że tępym narzędziem rysuje się krzyżyk na skórze, który po chwili staje się widoczny, stąd nazwa objawu. Przyczyną takich objawów, których składową może być drżenie, jest stan emocjonalny i on wymaga zdiagnozowania i leczenia.

RODZAJE DRŻENIA

Jest wiele rodzajów drżenia, a ich charakter zmienia się, w zależności od przyczyny. Najważniejsze to:

• drżenie spoczynkowe- może być jednym z objawów choroby Parkinsona,
• drżenie zamiarowe – przyczyną jest głównie uszkodzenie móżdżku, często stwierdzany objaw w stwardnieniu rozsianym,
• drżenie złożone- zawierające w sobie kilka elementów, może występować po udarze mózgu.

DRŻENIE W CHOROBIE PARKINSONA

Jest to drżenie spoczynkowe, o charakterystycznym obrazie imitującym kręcenie pigułek.

W chorobie Parkinsona są jeszcze inne, charakterystyczne objawy:

• hypomimia i naoliwienie twarzy,
• ubóstwo ruchowe, czyli bradykinezja,
• brak współruchów fizjologicznych (u osoby zdrowej chodzeniu towarzyszą drobne, naprzemienne ruchy rąk),
• chód drobnymi kroczkami,
• pochylona sylwetka ciała,
• wzmożenie napięcia mięśni, typu koła zębatego.
• zmiana charakteru pisma- mikrografia.

Obecność samego drżenia, bez innych cech, występujących nawet w małym stopniu nasilenia, nie upoważnia więc rozpoznania choroby Parkinsona. Jest to jedna z najczęstszych pomyłek diagnostycznych, a właściwym rozpoznaniem samego drżenia najczęściej powinno być drżenie samoistne – tremor essentialis. Właściwe rozpoznanie jest niezmiernie ważne, gdyż inne jest postępowanie i leczenie choroby Parkinsona, a inne drżenia samoistnego.

DRŻENIE SAMOISTNE

Przyczyny występowania drżenia samoistnego nie zawsze są jasne. Uważa się, że ma znaczenie aspekt genetyczny, to znaczy, że występuje lub występowało u jakiegoś członka rodziny. Ostatnie badania wskazują jednak 4-5 -krotnie większe ryzyko rozwoju choroby Parkinsona u osób z drżeniem samoistnym. Badanie neurologiczne (oprócz drżenia) wypada u tych pacjentów prawidłowo, badania laboratoryjne i dodatkowe wypadają prawidłowo. Obecność drżenia powoduje duże problemy w życiu codziennym (trudności z jedzeniem, zapinaniem guzików, pisaniem, szyciem itp.). Pacjenci zaczynają unikać ludzi w obawie przed oceną otoczenia, przed rozlaniem herbaty czy kawy. Sytuacja ta doprowadza do powstania stanów lękowych i depresyjnych.

A problemy emocjonalne nasilają drżenie, tworzy się błędne koło.

LECZENIE DRŻENIA SAMOISTNEGO

Nie ma jednego sprawdzonego leku, który pomoże wszystkim pacjentom. Terapię prowadzi się metodą prób i błędów, często znajdując lek lub kilka leków skojarzonych, które zmniejszą objawy.

Do stosowanych leków zaliczamy:

• beta adrenolityki- propranolol, często mało skuteczny,
• seligilinę,
• leki przeciw padaczkowe- topiramat, gabapentyna, prymidon,
• leki przeciwlękowe i przeciw depresyjne,
• leki uspokajające -benzodiazepiny- alprazolam.

W przypadkach bardzo opornych na leczenie lub drżenia utrudniającego codzienne funkcjonowanie, można rozważyć leczenie operacyjne mózgu –  talamotomia, czyli przecięcie wzgórza.

Leczeniem i diagnozowaniem drżenia zajmują się neurolodzy. Na zakończenie porada: jeżeli macie problemy z drżeniem, to wizyta u neurologa jest konieczna.