RUCHY MIMOWOLNE

Z pewnością sami nieraz zauważyliście u różnych osób dziwne odruchy. Są to albo drobne ruchy powiek, ust, głowy, tułowia, a nawet całego ciała. Opisywane są one w bardzo różny sposób. Są sytuacje, które je prowokują, ale są i takie, które je wyciszają. 

CO TO SĄ WIĘC RUCHY MIMOWOLNE?

To ruchy niezależne od woli pacjenta i są one objawem uszkodzenia układu pozapiramidowego.
W danej jednostce chorobowej może występować kilka rodzajów ruchów mimowolnych (na przykład dystonia i drżenie u pacjenta leczonego z powodu choroby Parkinsona). Najogólniej, można wyróżnić dwa rodzaje zaburzeń ruchowych:

– hyperkinezje, czyli nadmiar ruchów,

– hipokinezje, czyli niemożność lub niezdolność wykonywania czynności (może być to także spowolnienie), które w zależności od stopnia nasilenia objawów, zwane są bradykinezją lub akinezją.

Do opisywania ruchów mimowolnych używa się różnych terminów:

– akatyzja – niepokój ruchowy. Pacjent ciągle się porusza, depcze w miejscu, przekłada nogi itp.,

– atetoza – ruchy wolniejsze o charakterze wijącym, zwłaszcza rąk. Bywają obecne u osób z mózgowym porażeniem dziecięcym,

– pląsawica – ruchy o nagłym początku, rytmiczne, często sprawiające wrażenie ruchów celowych. Mogą być skutkiem przedawkowania preparatów stosowanych w chorobie Parkinsona (metyldopy) lub przyczyną bywa rzadka choroba genetyczna – choroba Huntingtona,

– dyskinezy – są częstym skutkiem ubocznym niektórych leków, zwłaszcza neuroleptyków i ruchy dotyczą mięśni twarzy i ust,

– dystonia – równoczesny skurcz mięśni przeciwdziałających, powodujących stałe lub czasowe nieprawidłowe ułożenie ciała. Może występować rodzinnie, może być polekowa, może być chorobą zawodową (kurcz pisarski),

– balizm i hemibalizm – gwałtowne, nieregularne ruchy całego ciała lub jednej połowy. Bywa skutkiem przebytego udaru mózgu, zapaleń immunologicznych (toczeń układowy), czy wielu innych chorób,

– mioklonie – zwykle krótkie zrywania mięśniowe, dotyczą ograniczonej grupy mięśni, wywołują bezcelowy ruch. Fizjologicznie mogą pojawić się w czasie snu. Należy je różnicować z padaczką ogniskową, w której mogą występować podobne objawy,

– tiki – stereotypowa czynność, której pacjent nie jest w stanie opanować. Tiki mogą dotyczyć głowy, języka, mają często podłoże czynnościowe (emocjonalne) i dlatego nieraz nasila je stres,

– drżenie – rytmiczne ruchy naprzemienne. Drżenie najczęściej występuje w spoczynku. Może pojawić się przy niskim poziomie cukru we krwi, w wyniku stresu, po odstawieniu alkoholu. Jest też jednym z objawów choroby Parkinsona. Drżenie to jedna z częstszych dolegliwości i objawów. U ludzi starszych drżenie może dotyczyć jednej lub obu dłoni, a także głowy. Takie drżenie często występuje rodzinnie, ale może być też spowodowane innymi schorzeniami lub stosowanymi lekami.

Leczenie ruchów mimowolnych jest długie i trudne. Najważniejsze, to ustalić jaki charakter ruchów mimowolnych występuje, jaka jest ich przyczyna. A przyczyn ich występowania, jak sami widzicie, jest bardzo dużo. Jeżeli przyczyną były stosowane leki i uda się je odstawić, to objawy ustępują. 

Często stosuje się w leczeniu leki uspokajające, gdyż samo występowanie ruchów mimowolnych jest dla pacjentów kłopotliwe i krępujące, i powoduje dyskomfort psychiczny. Pacjenci zaczynają unikać ludzi, zamykają się w sobie. Wielokrotnie tacy chorzy wymagają też rehabilitacji i psychoterapii. 

Inne leki stosowane to leki przeciwpadaczkowe (gabapentyna, kwas walproinowy, topiramat). W niektórych przypadkach ruchów mimowolnych, spowodowanych ogniskowym uszkodzeniem układu nerwowego (hemibalizm), można stosować leczenie neurochirurgiczne.

Wystąpienie ruchów mimowolnych zawsze wymaga wizyty u lekarza, który zleci wykonanie wielu specjalistycznych badań.